Whoopi Goldberg: Aktorka, komiczka, ikona Hollywood i aktywistka

8

Whoopi Goldberg, urodzona jako Caryn Elaine Johnson 13 listopada 1955 roku w Nowym Jorku, to wszechstronna amerykańska aktorka, komiczka, osobowość telewizyjna i autorka. Na styczeń 2026 roku, aktorka będzie miała ukończone 70 lat. Znana z ekscentrycznych ról i błyskotliwego humoru, jest jedną z nielicznych artystek na świecie, które zdobyły prestiżowy status EGOT, czyli cztery najważniejsze amerykańskie nagrody branżowe: Emmy, Grammy, Oscara i Tony. Jej kariera, rozpoczęta na deskach teatru, szybko przeniosła się na ekrany kinowe, przynosząc jej międzynarodowe uznanie i niezliczone nagrody.

Wychowywana przez samotną matkę, Whoopi Goldberg ma jedną córkę, Alexandreię Martin. Badania genetyczne ujawniły jej fascynujące korzenie sięgające ludów Papel i Bayote z Afryki Zachodniej. Od 1982 roku artystka nieprzerwanie działa zawodowo, pozostając jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci w amerykańskim przemyśle rozrywkowym.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku ma 70 lat.
• Żona/Mąż: Trzykrotnie zamężna, obecnie po rozwodzie.
• Dzieci: Jedna córka, Alexandreia Martin.
• Zawód: Aktorka, komiczka, osobowość telewizyjna, autorka.
• Główne osiągnięcie: Posiadaczka statusu EGOT (Emmy, Grammy, Oscar, Tony).

Kim jest Whoopi Goldberg? Podstawowe informacje biograficzne

Whoopi Goldberg, której prawdziwe imię to Caryn Elaine Johnson, przyszła na świat 13 listopada 1955 roku w Nowym Jorku. Oznacza to, że na styczeń 2026 roku aktorka będzie obchodzić swoje 70. urodziny. Jest ona jedną z nielicznych osób na świecie, które osiągnęły prestiżowy status „EGOT” – skompletowanie czterech najważniejszych amerykańskich nagród branżowych: Emmy, Grammy, Oscara oraz Tony. Ten wyczyn świadczy o jej wszechstronnym talencie i uznaniu w różnych dziedzinach sztuki performerskiej. Pseudonim artystyczny „Whoopi” wywodzi się od „whoopee cushion”, czyli poduszki pierdziuszki, co artystka tłumaczy sytuacjami scenicznymi, gdy nie miała czasu na skorzystanie z toalety. Nazwisko „Goldberg” przyjęła jako element swojej tożsamości i dziedzictwa rodzinnego, choć badania genealogiczne wykazały, że nie było ono noszone przez jej przodków. Od 1982 roku Whoopi Goldberg jest nieprzerwanie aktywna zawodowo, budując imponującą karierę jako aktorka, komiczka, autorka książek oraz osobowość telewizyjna, stając się ikoną amerykańskiego show-biznesu.

Rodzina i życie prywatne Whoopi Goldberg

Dzieciństwo Whoopi Goldberg upłynęło w trudnych warunkach w projekcie budownictwa socjalnego Chelsea-Elliot Houses w Nowym Jorku. Była wychowywana przez samotną matkę, co z pewnością ukształtowało jej niezależność i siłę charakteru. Jej życie uczuciowe było burzliwe i obejmowało trzy małżeństwa. Pierwszym mężem był Alvin Martin, z którym była związana w latach 1973–1979, a owocem tego związku jest jedyna córka artystki, Alexandreia Martin. Kolejne małżeństwa to David Claessen (1986–1988) oraz Lyle Trachtenberg (1994–1995). W 2006 roku, na potrzeby dokumentu PBS „African American Lives”, Whoopi Goldberg poddała się badaniom DNA, które wykazały, że jej korzenie sięgają ludów Papel i Bayote z dzisiejszej Gwinei-Bissau w Afryce Zachodniej. Szczególnie interesujący jest fakt dotyczący jej prapradziadków, Williama i Elsie Washington. Byli oni niezwykłymi postaciami w historii Stanów Zjednoczonych, ponieważ jako jedni z nielicznych czarnoskórych osób w 1873 roku stali się właścicielami ziemi na Florydzie, korzystając z ustawy o osadnictwie (homesteading), co świadczy o ich determinacji i dążeniu do niezależności.

Kariera zawodowa Whoopi Goldberg

Początki kariery scenicznej i debiut na Broadwayu

Whoopi Goldberg rozpoczęła swoją karierę artystyczną na scenie w 1983 roku, prezentując autorski program „Spook Show”. Dzięki wsparciu swojego mentora, Mike’a Nicholsa, spektakl ten trafił na Broadway, gdzie wystawiany był pod tytułem „Whoopi Goldberg” w latach 1984–1985. Ten debiut sceniczny był kluczowym momentem, który otworzył jej drzwi do dalszych sukcesów w świecie performing arts i teatru.

Przełomowa rola w „Kolorze purpury”

Wielkim przełomem w karierze filmowej Whoopi Goldberg stała się rola Celie w dramacie Stevena Spielberga „Kolor purpury” (1985). Kreacja ta przyniosła jej uznanie krytyków, Złoty Glob dla najlepszej aktorki w dramacie – co uczyniło ją pierwszą czarnoskórą kobietą, która wygrała w tej kategorii – oraz nominację do Oscara. Ta rola ugruntowała jej pozycję jako jednej z najbardziej obiecujących aktorek swojego pokolenia w Hollywood.

Oscarowa kreacja w „Uwierzyć w ducha”

Kolejnym kamieniem milowym w karierze Whoopi Goldberg była rola ekscentrycznej jasnowidzki Ody Mae Brown w filmie „Uwierz w ducha” (Ghost) z 1990 roku. Za tę kreację aktorka zdobyła Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej, stając się tym samym drugą czarnoskórą kobietą w historii kina, która otrzymała tę prestiżową nagrodę. Postać Ody Mae Brown na stałe wpisała się w kanon kina popularnego.

Pozycja jako najlepiej opłacana aktorka lat 90.

Na początku lat 90. Whoopi Goldberg osiągnęła szczyt swojej kariery pod względem finansowym, stając się najlepiej opłacaną aktorką tamtego okresu. Za rolę w filmie „Zakonnica w przebraniu 2” (1993) otrzymała gażę w wysokości od 7 do 12 milionów dolarów, co świadczyło o jej ogromnej popularności i sile rynkowej w branży filmowej. Jej zdolność do przyciągania widzów do kin była niekwestionowana.

Rola Guinan w serialu „Star Trek” i jej kontynuacje

W latach 1988–1993 Whoopi Goldberg wcielała się w postać tajemniczej Guinan w popularnym serialu „Star Trek: Następne pokolenie”. Rola ta, ze względu na swój unikatowy charakter i charyzmę postaci, zdobyła szerokie grono fanów. Aktorka powtórzyła ją później w filmach pełnometrażowych osadzonych w uniwersum Star Treka, a także w serialu „Star Trek: Picard” w 2022 roku, udowadniając trwałość swojej ikonicznej roli.

Gospodyni ceremonii wręczenia Oscarów

Whoopi Goldberg czterokrotnie pełniła prestiżową rolę gospodyni ceremonii wręczenia Oscarów – w latach 1994, 1996, 1999 i 2002. Jest ona pierwszą czarnoskórą kobietą, która samodzielnie poprowadziła tę najważniejszą galę w świecie kina, co stanowiło symboliczny moment w historii nagród Akademii Filmowej i świadczyło o jej ugruntowanej pozycji w Hollywood.

Współprowadząca talk-show „The View”

Od 2007 roku Whoopi Goldberg jest jedną z głównych moderatorek i współprowadzących popularny talk-show „The View”. Program ten, emitowany na antenie ABC, porusza aktualne tematy społeczne i polityczne, a udział w nim przyniósł aktorce nagrodę Daytime Emmy, podkreślając jej talent jako osobowości telewizyjnej i prezenterki.

Najważniejsze nagrody i osiągnięcia Whoopi Goldberg

Whoopi Goldberg jest jedną z niewielu artystek w historii, które zdobyły wszystkie cztery najważniejsze nagrody amerykańskiego przemysłu rozrywkowego: Emmy, Grammy, Oscara i Tony. Jej dorobek artystyczny został uhonorowany wieloma prestiżowymi wyróżnieniami, potwierdzającymi jej wszechstronność i znaczący wkład w kulturę.

Nagroda Grammy za album komediowy

W 1985 roku Whoopi Goldberg zdobyła nagrodę Grammy za najlepszy album komediowy, zatytułowany „Whoopi Goldberg: Direct from Broadway”. Był to historyczny moment, ponieważ stała się pierwszą czarnoskórą kobietą wyróżnioną w tej kategorii, co potwierdziło jej dominację na rynku komediowym. Ta nagroda była pierwszym krokiem na drodze do skompletowania statusu EGOT.

Mark Twain Prize for American Humor

W 2001 roku Whoopi Goldberg została uhonorowana prestiżową nagrodą Mark Twain Prize for American Humor. Jest to jedno z najbardziej znaczących wyróżnień w Stanach Zjednoczonych, przyznawane za wybitny wkład w rozwój amerykańskiego humoru i jego promowanie na świecie. Nagroda ta podkreśla jej długoletnie i znaczące dokonania w dziedzinie komedii.

Nagroda Tony – dopełnienie statusu EGOT

Zdobycie nagrody Tony jako producentka musicalu „Thoroughly Modern Millie” było kluczowym momentem, który dopełnił kolekcję trofeów niezbędnych do uzyskania statusu EGOT. Jest to niezwykle rzadkie osiągnięcie, świadczące o wszechstronności i talencie Whoopi Goldberg, która z sukcesami odnosiła sukcesy zarówno na deskach teatru, jak i w świecie filmu, muzyki i telewizji.

Złoty Glob dla najlepszej aktorki w dramacie

Za swoją niezapomnianą rolę Celie w dramacie „Kolor purpury” (1985) Whoopi Goldberg otrzymała Złoty Glob dla najlepszej aktorki w dramacie. To wyróżnienie miało szczególne znaczenie, ponieważ uczyniło ją pierwszą czarnoskórą kobietą, która wygrała w tej prestiżowej kategorii. Był to przełomowy moment w jej karierze, który otworzył jej drzwi do Hollywood.

Tabela nagród i wyróżnień

Inne znaczące role i projekty

Dubbing w hitach animowanych

Whoopi Goldberg użyczyła swojego charakterystycznego głosu postaciom w wielu wielkich hitach animowanych. W 1994 roku wcieliła się w rolę hieny Shenzi w disneyowskim „Królu Lwie”, a w 2010 roku użyczyła głosu postaci Stretch w bijącym rekordy popularności filmie „Toy Story 3”. Jej głos stał się rozpoznawalnym elementem tych kinowych produkcji.

Zestawienie chronologiczne kluczowych ról filmowych i telewizyjnych

• „Kolor purpury” (1985) – rola Celie
• „Uwierz w ducha” (1990) – rola Ody Mae Brown
• „Zakonnica w przebraniu 2” (1993) – rola Deloris Van Cartier
• „Król Lew” (1994) – głos Shenzi
• „Star Trek: Następne pokolenie” (1988–1993) – rola Guinan
• „Toy Story 3” (2010) – głos Stretch
• „Star Trek: Picard” (2022) – powtórzenie roli Guinan

Wyzwania zdrowotne i osobiste

Trauma po katastrofie lotniczej i lęk przed lataniem

W 1978 roku Whoopi Goldberg była świadkiem przerażającego zdarzenia – zderzenia dwóch samolotów nad San Diego. To traumatyczne przeżycie wywołało u niej zespół stresu pourazowego (PTSD) oraz paniczny lęk przed lataniem, który towarzyszył jej przez wiele lat. Pomimo tego artystka wielokrotnie podróżowała po całym świecie, mierząc się ze swoimi fobiami.

Ciekawostki z życia Whoopi Goldberg

Zanim Whoopi Goldberg zdobyła sławę, pracowała w bardzo nietypowych zawodach. Była kasjerką w banku, murarzem, a nawet kosmetyczką w domu pogrzebowym (mortuary cosmetologist), co świadczy o jej niezwykłej ścieżce kariery. Wśród jej uczennic w klasie aktorskiej i komediowej w Berkeley znalazła się późniejsza gwiazda rocka, Courtney Love. Whoopi Goldberg określa swoją tożsamość religijną jako mieszankę „żydowską, buddyjską, baptystyczną i katolicką”, choć przyznaje, że nie praktykuje żadnej konkretnej religii. W latach 80. regularnie współprowadziła charytatywne programy „Comic Relief” na antenie HBO wraz z Robinem Williamsem i Billym Crystalem, pokazując swoje zaangażowanie społeczne i umiejętności prezenterki.

Warto wiedzieć: Połączenie nazwiska „Goldberg” z jej żydowskimi korzeniami stanowi intrygujący element jej tożsamości, mimo że badania genealogiczne nie potwierdzają jego noszenia przez przodków. To świadomy wybór artystyczny i kulturowy, który podkreśla jej unikalną ścieżkę.

Whoopi Goldberg to postać, która swoją karierą na przestrzeni dekad udowodniła niezwykłą wszechstronność i talent. Od przełomowych ról filmowych, przez sceniczne występy, po status ikony telewizji i posiadaczkę prestiżowego statusu EGOT, jej droga artystyczna jest inspiracją. Goldberg nie tylko zdobyła uznanie za swoje dokonania artystyczne, ale także stała się ważnym głosem w dyskusjach społecznych, konsekwentnie budując swoją pozycję jako jedna z najbardziej wpływowych i szanowanych osobowości w amerykańskim przemyśle rozrywkowym.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Whoopi_Goldberg