John Davison Rockefeller (ur. 8 lipca 1839, zm. 23 maja 1937) był amerykańskim przemysłowcem i filantropem, który na stałe zapisał się w historii jako pierwszy amerykański miliarder i jeden z najbogatszych ludzi wszech czasów. Na styczeń 2026 roku, miałby 187 lat. Był żonaty z Laurą Spelman, z którą doczekał się pięciorga dzieci. Jego życie to historia budowania potężnego imperium naftowego, ale także bezprecedensowa działalność filantropijna, która znacząco wpłynęła na rozwój medycyny i edukacji.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 97 lat (wiek w momencie śmierci)
- Żona/Mąż: Laura Spelman
- Dzieci: Pięcioro
- Zawód: Przemysłowiec, filantrop
- Główne osiągnięcie: Założenie i rozwój Standard Oil Company, stworzenie pierwszego amerykańskiego imperium naftowego; pionier filantropii na skalę przemysłową.
Podstawowe Informacje o Johnie D. Rockefellerze
John Davison Rockefeller przyszedł na świat 8 lipca 1839 roku w Richford w stanie Nowy Jork. Wychowywał się w rodzinie, która często się przeprowadzała, ostatecznie osiedlając się w Cleveland w stanie Ohio. Już w młodości wykazywał się niezwykłą determinacją i ambicją. Miał dwa główne cele życiowe: zarobić 100 000 dolarów i dożyć 100 lat. Drugi cel niemal udało mu się zrealizować, zmarł bowiem w wieku 97 lat. Wyróżniał się powściągliwością, metodycznym podejściem i głęboką religijnością.
Rodzina i życie prywatne
Rodzice i ich wpływ
Ojcem Johna D. Rockefellera był William Avery Rockefeller Sr., znany jako „Big Bill” lub „Devil Bill”, który prowadził wędrowny tryb życia, sprzedając jako „botaniczny lekarz”. William Sr. otwarcie przyznawał, że oszukuje synów, by nauczyć ich bezwzględności w interesach. Matką Johna była Eliza Davison, pobożna baptystka, której głęboka religijność i zasady wywarły ogromny wpływ na jego późniejsze życie. To ona wpajała mu przekonanie, że „rozmyślne marnotrawstwo prowadzi do nędznego braku”, co ukształtowało jego skrupulatne podejście do finansów od najmłodszych lat.
Małżeństwo i dzieci
W 1864 roku John D. Rockefeller poślubił Laurę Spelman, z którą miał pięcioro dzieci. Ich małżeństwo trwało wiele lat, a rodzina odgrywała ważną rolę w jego życiu. Laura Spelman Rockefeller, podobnie jak mąż, była głęboko religijna i zaangażowana w działalność społeczną.
Przynależność religijna i zasady życiowe
Przez całe życie John D. Rockefeller był głęboko wierzącym baptystą. Aktywnie działał w Erie Street Baptist Mission Church, pełniąc tam różne funkcje. Jego życie wyznaczały surowe zasady, w tym całkowita abstynencja od alkoholu i tytoniu, co było konsekwencją jego wychowania i zasad wpajanych przez matkę. Te wartości stanowiły fundament jego osobistej dyscypliny i determinacji.
Kariera zawodowa i budowanie imperium
Początki kariery
Karierę zawodową rozpoczął we wrześniu 1855 roku, mając zaledwie 16 lat. Podjął pracę jako asystent księgowego w firmie Hewitt & Tuttle w Cleveland, zarabiając początkowo 16 dolarów miesięcznie. Już w tak młodym wieku wykazywał się sumiennością i zdolnościami analitycznymi. Inwestował zarobione pieniądze, a w wieku 20 lat, w 1859 roku, założył własną firmę handlową Clark, Gardner & Company, dysponując kapitałem 4000 dolarów, z czego znaczną część, bo 1000 dolarów, pożyczył od ojca na 10% procentowania.
Założenie i rozwój Standard Oil Company
Przełomowym momentem było założenie w 1870 roku Standard Oil Company. Pod jego przywództwem firma ta, działająca do 1897 roku, przekształciła się w dominującą siłę na rynku naftowym. Do 1900 roku Standard Oil Company kontrolowała około 90% krajowej produkcji ropy naftowej w USA, stając się synonimem potęgi i monopolu w branży. John D. Rockefeller założył Standard Oil Company w 1870 roku, tworząc potężne imperium naftowe.
Innowacje i metody biznesowe
John D. Rockefeller stosował innowacyjne, choć często kontrowersyjne, metody optymalizacji kosztów. Zamiast wylewać odpady z procesów rafinacji ropy naftowej, znajdował dla nich praktyczne zastosowania, wykorzystując je jako paliwo lub sprzedając jako smary i parafinę, co znacząco obniżało koszty produkcji i zwiększało zyski. Te metody, choć skuteczne, budziły krytykę ze strony konkurencji i regulatorów.
Rozpad Standard Oil
W 1911 roku Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych, uznając Standard Oil za naruszenie przepisów antytrustowych, nakazał rozwiązanie tej potężnej firmy. Gigant został podzielony na 34 odrębne podmioty. Pomimo tego podziału, wartość udziałów Rockefellera w tych nowych spółkach paradoksalnie wzrosła, umacniając jego pozycję jako jednego z najbogatszych ludzi w historii. Rozpad Standard Oil w 1911 roku na 34 mniejsze firmy był kluczowym wydarzeniem, które ukształtowało współczesny krajobraz energetyczny.
Majątek i finanse
John D. Rockefeller stał się pierwszym miliarderem w historii Stanów Zjednoczonych. Już w 1913 roku jego osobisty majątek szacowano na 900 milionów dolarów, co stanowiło niemal 3% ówczesnego PKB Stanów Zjednoczonych. Jego fortuna była tak ogromna, że do dziś jest on uważany za najbogatszego człowieka wszech czasów. Po podziale Standard Oil w 1911 roku, wartość jego udziałów w powstałych spółkach znacząco wzrosła. Jego podejście do pieniędzy było głęboko zakorzenione w lekcjach matki – skrupulatnie zapisywał każdy zarobiony i wydany cent, co stanowiło fundament jego finansowego sukcesu.
Warto wiedzieć: W 1913 roku majątek Johna D. Rockefellera szacowano na 900 milionów dolarów, co odpowiadało niemal 3% ówczesnego PKB Stanów Zjednoczonych.
Filantropia i działalność społeczna
Okres emerytury i zaangażowanie charytatywne
Po przejściu na emeryturę, Rockefeller poświęcił ostatnie 40 lat swojego długiego życia na systematyczną filantropię. Działalność ta miała na celu stworzenie nowoczesnej struktury fundacji, które wspierałyby medycynę, edukację i badania naukowe. Jego hojność i wizja miały dalekosiężne skutki, kształtując oblicze współczesnej filantropii.
Zakładanie instytucji edukacyjnych i naukowych
Dzięki funduszom przekazanym przez Rockefellera, powstały kluczowe instytucje, takie jak University of Chicago i Rockefeller University. Te placówki położyły podwaliny pod nowoczesne szkolnictwo wyższe w Stanach Zjednoczonych, stając się centrami innowacji i badań.
Wkład w zdrowie publiczne
Fundacje założone przez Rockefellera odegrały kluczową rolę w niemal całkowitym wyeliminowaniu tęgoryjca na południu USA oraz żółtej febry. Te osiągnięcia zrewolucjonizowały zdrowie publiczne w Ameryce na początku XX wieku, ratując niezliczone życia.
Wsparcie dla edukacji medycznej
Wraz z Andrew Carnegie, Rockefeller wspierał prace Abrahama Flexnera, których efektem był wpływowy raport „Edukacja medyczna w Ameryce”. Dokument ten ustanowił empiryzm jako fundament nowoczesnego systemu medycznego w USA, podnosząc standardy kształcenia lekarzy i badań medycznych.
Kontrowersje i skandale
Pomimo swoich licznych osiągnięć, John D. Rockefeller nie uniknął krytyki. Był ostro krytykowany za praktyki monopolistyczne, zwłaszcza w publikacjach autorki Idy Tarbell. Jemu samemu przypisuje się stwierdzenie, że „konkurencja to grzech”. Rockefeller wykorzystywał tajne umowy z liniami kolejowymi, otrzymując wysokie rabaty na transport własnej ropy oraz prowizje od transportu produktów konkurencji. John D. Rockefeller był krytykowany za praktyki monopolistyczne Standard Oil Company. Te działania pozwalały mu skutecznie eliminować rywali rynkowych i umacniać pozycję swojej firmy.
Ciekawostki z życia
Choć John D. Rockefeller był przeciwnikiem niewolnictwa i głosował na Abrahama Lincolna, nie brał czynnego udziału w wojnie secesyjnej, wykupując się od służby wojskowej. Jego przedsiębiorczość ujawniała się już od najmłodszych lat. Jako dziecko zarabiał pieniądze, hodując indyki, sprzedając ziemniaki i cukierki, a nawet pożyczając małe sumy pieniędzy sąsiadom na procent. Przez ostatnie dekady życia mieszkał w Kykuit, swojej luksusowej posiadłości w hrabstwie Westchester w stanie Nowy Jork, gdzie zarządzał swoimi rozległymi działaniami charytatywnymi.
Chronologia życia i kariery Johna D. Rockefellera
- 1839: Urodzenie Johna Davisona Rockefellera 8 lipca w Richford, Nowy Jork.
- 1855: Rozpoczęcie kariery zawodowej jako asystent księgowego w Cleveland.
- 1859: Założenie własnej firmy handlowej Clark, Gardner & Company.
- 1864: Poślubienie Laury Spelman.
- 1870: Założenie Standard Oil Company.
- 1897: Przekazanie kierownictwa Standard Oil Company.
- 1900: Standard Oil Company kontroluje około 90% krajowej produkcji ropy naftowej w USA.
- 1911: Sąd Najwyższy USA nakazuje rozwiązanie Standard Oil; podział giganta na 34 odrębne podmioty.
- 1913: Majątek osobisty Rockefellera szacowany na 900 milionów dolarów.
- 1937: Śmierć Johna D. Rockefellera 23 maja na Florydzie w wieku 97 lat.
John D. Rockefeller pozostaje postacią ikoniczną, symbolizującą zarówno szczyty kapitalistycznego sukcesu, jak i bezprecedensową skalę filantropii. Jego życie i działalność wywarły trwały wpływ na rozwój przemysłu naftowego, kształtowanie nowoczesnej edukacji, medycyny i filantropii, stanowiąc inspirację i przykład dla przyszłych pokoleń.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na czym wzbogacił się Rockefeller?
Rockefeller wzbogacił się przede wszystkim na przemyśle naftowym. Założył Standard Oil Company, która zdominowała rynek amerykański i stała się jedną z największych korporacji na świecie.
Czym zajmują się Rockefellerowie?
Rodzina Rockefellerów angażuje się w działalność filantropijną poprzez Fundację Rockefellera, która wspiera badania naukowe, rozwój medycyny i edukację. Działalność ta kontynuuje dziedzictwo Johna D. Rockefellera Sr.
Co się stało z Rockefellerem?
John D. Rockefeller Sr. zmarł w 1937 roku w wieku 97 lat. Był jednym z najbogatszych ludzi w historii i pionierem w branży naftowej.
Ile przeszczepów serca miał Rockefeller?
Informacje o przeszczepach serca u Johna D. Rockefellera Sr. nie są potwierdzone i prawdopodobnie są mitem. W tamtych czasach przeszczepy serca nie były jeszcze powszechnie wykonywane.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_D._Rockefeller
