John Cabot, właściwie Giovanni Caboto, to postać kluczowa dla historii odkryć geograficznych, włoski żeglarz i odkrywca, który działał pod patronatem angielskim. Urodzony około 1450 roku, w momencie swojej najsłynniejszej wyprawy w 1497 roku miał około 47 lat. Jest pamiętany jako pierwszy Europejczyk od czasów wikingów, który dotarł do wybrzeży Ameryki Północnej. Choć urodził się jako Giovanni Caboto, zyskał międzynarodową sławę jako John Cabot, a jego syn Sebastian, również wybitny odkrywca, podkreślał jego genueńskie pochodzenie.
Mattea, żona Johna Cabota, towarzyszyła mu w podróżach, a wraz z trzema synami – Ludovico, Sebastianem i Sancto – stanowiła jego najbliższą rodzinę. To właśnie dzięki jego synowi Sebastianowi wiemy o włoskich korzeniach rodziny. John Cabot, jako doświadczony żeglarz i handlowiec, zdobywał wiedzę o szlakach handlowych i technikach nawigacyjnych, co później wykorzystał podczas swoich ekspedycji. Jego zdolności wykraczały poza żeglugę – w Sewilli proponował projekty inżynieryjne, świadcząc o wszechstronności.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na rok 1497 miał około 47 lat.
- Żona/Mąż: Mattea
- Dzieci: Ludovico, Sebastian, Sancto
- Zawód: Żeglarz, odkrywca, podróżnik, handlowiec
- Główne osiągnięcie: Dotarcie do wybrzeży Ameryki Północnej w 1497 roku jako pierwszy Europejczyk od czasów wikingów.
Życie rodzinne i pochodzenie
John Cabot, znany pierwotnie jako Giovanni Caboto, przyszedł na świat około 1450 roku w rodzinie włoskiej. Choć jego dokładne miejsce urodzenia jest przedmiotem dyskusji, wskazuje się na Gaetę lub Castiglione Chiavarese. W 1476 roku uzyskał obywatelstwo Republiki Weneckiej, co wymagało wieloletniego zamieszkania w mieście. Jego żoną była Mattea, z którą miał trzech synów: Ludovico, Sebastiana i Sancto. To właśnie Sebastian Cabot, również znany odkrywca, przekazał światu informację o genueńskim pochodzeniu ojca. Najbardziej znany wizerunek Johna Cabota pochodzi z 1762 roku, autorstwa Giustino Menescardiego, znajdującego się w Pałacu Dożów w Wenecji.
Wczesna kariera i doświadczenie morskie
Po uzyskaniu obywatelstwa weneckiego w 1476 roku, John Cabot aktywnie uczestniczył w handlu morskim, szczególnie na Wschodzie. Dokumenty z 1483 roku wspominają o jego działalności handlowej, w tym o sprzedaży niewolnika na Krecie. Wiedza zdobyta podczas tych podróży, dotycząca pochodzenia przypraw i jedwabiu, była nieoceniona. Cabot, po opuszczeniu Wenecji, prawdopodobnie z powodu problemów finansowych, przebywał w Hiszpanii. Tam angażował się w projekty inżynieryjne, takie jak proponowane ulepszenia portu w Walencji czy projekt kamiennego mostu nad rzeką Gwadalkiwir w Sewilli w 1494 roku. Te doświadczenia świadczyły o jego wszechstronności i zainteresowaniu nie tylko żeglugą.
Przełomowe odkrycia geograficzne
Pierwsza próba ekspedycji Johna Cabota pod angielską banderą w 1496 roku zakończyła się niepowodzeniem z powodu problemów z załogą i pogodą. Jednak jego druga wyprawa, która wyruszyła z Bristolu 2 maja 1497 roku na statku „Matthew”, okazała się historycznym sukcesem. 24 czerwca 1497 roku Cabot dotarł do wybrzeży Ameryki Północnej, stając się pierwszym Europejczykiem w tym regionie od czasów wikingów. Wznieśli sztandary weneckie i papieskie, ogłaszając ziemie własnością króla Anglii. W 1498 roku Cabot wyruszył ponownie z flotą pięciu statków, której los przez długi czas pozostawał nieznany. Choć przez wieki sądzono, że zaginął, hipotezy historyczki Alwyn Ruddock sugerują jego powrót do Anglii około 1500 roku, po dwuletniej eksploracji wybrzeża aż po Zatokę Chesapeake. Jego odkrycia otworzyły drogę dla angielskich eksploracji Ameryki Północnej.
Podróże Johna Cabota
- 1496: Nieudana próba ekspedycji; powrót z powodu problemów z załogą i pogodą.
- 1497: Przełomowa wyprawa statkiem „Matthew”; lądowanie na wybrzeżach Ameryki Północnej 24 czerwca 1497 roku, co czyni go pierwszym Europejczykiem w regionie od czasów wikingów.
- 1498: Druga ekspedycja z flotą pięciu statków; jej los przez wieki był nieznany, choć istnieją teorie o powrocie w 1500 roku.
Sponsoring i finanse ekspedycji
Kluczowe wsparcie dla wypraw Johna Cabota zapewnił król Anglii, Henryk VII. 5 marca 1496 roku król wydał listy patentowe, upoważniające Cabota do odkrywania nowych ziem. Finansowe wsparcie pochodziło również od florenckiego domu bankowego Bardi, który w marcu 1496 roku przekazał 50 nobli. Po udanej wyprawie w 1497 roku, król Henryk VII nagrodził Cabota kwotą 10 funtów i przyznał mu dożywotnią pensję w wysokości 20 funtów rocznie, co było znaczącym wyrazem uznania dla jego osiągnięć.
Finansowanie ekspedycji
| Źródło finansowania / Nagroda | Data | Kwota / Szczegóły |
|---|---|---|
| Listy patentowe od Henryka VII | 5 marca 1496 | Prawo do odkrywania ziem „pogan i niewiernych” |
| Dom bankowy Bardi (Londyn) | Marzec 1496 | 50 nobli |
| Nagroda od Henryka VII | Po powrocie w 1497 | 10 funtów |
| Dożywotnia pensja od Henryka VII | Po 1497 | 20 funtów rocznie |
Kontrowersje i dyskusje historyczne
Historia Johna Cabota nie jest pozbawiona kontrowersji. W 1488 roku musiał opuścić Wenecję jako dłużnik, co rzuca cień na jego wczesną działalność. Nadal trwa spór o dokładne miejsce jego lądowania w Ameryce Północnej w 1497 roku; wśród potencjalnych lokalizacji wymienia się Nową Fundlandię, Cape Breton, Labrador i stan Maine. Badania historyczki Alwyn Ruddock dotyczące późniejszego powrotu Cabota zostały utrudnione przez jej testament nakazujący zniszczenie notatek badawczych przed śmiercią w 2005 roku.
Warto wiedzieć: Spór o miejsce lądowania Cabota w 1497 roku wciąż jest przedmiotem debat naukowych, a wśród potencjalnych lokalizacji wymienia się Nową Fundlandię, wyspę Cape Breton, Labrador oraz stan Maine.
Ciekawostki
John Cabot był często porównywany do Krzysztofa Kolumba, nazywano go „kolejnym Genueńczykiem jak Kolumb”. Po udanej wyprawie w 1497 roku zyskał przydomek „Wielki Admirał”. Co ciekawe, podczas swojej kluczowej wyprawy w 1497 roku Cabot i jego załoga nie spotkali żadnych rdzennych mieszkańców. Wyprawa z 1498 roku mogła obejmować włoskiego zakonnika Giovanni Antonio de Carbonariis, który mógł założyć pierwszą chrześcijańską misję na Nowej Fundlandii. W 1997 roku, z okazji 500. rocznicy wyprawy, rządy Kanady i Wielkiej Brytanii oficjalnie uznały Cape Bonavista za miejsce lądowania Cabota, co stanowiło ważne symboliczne uhonorowanie.
Warto wiedzieć: W 1997 roku, w 500. rocznicę wyprawy, rządy Kanady i Wielkiej Brytanii oficjalnie uznały Cape Bonavista za miejsce lądowania Johna Cabota.
John Cabot, dzięki swojej determinacji i wsparciu królewskiemu, jako pierwszy Europejczyk od czasów wikingów dotarł do Ameryki Północnej, otwierając nowy rozdział w historii odkryć geograficznych. Jego podróże, mimo trwających dyskusji i niejasności, na zawsze odcisnęły piętno na mapie świata, otwierając drogę dla dalszych eksploracji i kolonizacji.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Co odkrył John Cabot?
John Cabot odkrył obszary Ameryki Północnej, w tym wybrzeże dzisiejszej Kanady. Jego podróże otworzyły drogę do dalszych eksploracji i kolonizacji tych terenów przez Europejczyków.
Kim jest John Cabot?
John Cabot był włoskim odkrywcą i żeglarzem, który działał w służbie Anglii. Jest znany przede wszystkim z wypraw w poszukiwaniu zachodniej drogi morskiej do Azji.
Co odkrył Cabot?
Cabot odkrył wybrzeża Ameryki Północnej, prawdopodobnie tereny Nowej Fundlandii lub Labradoru. Jego wyprawy miały znaczący wpływ na rozwój geografii i handlu.
Kim był John Cabot?
John Cabot był włoskim podróżnikiem i odkrywcą, który zasłynął z pierwszych angielskich wypraw do Ameryki Północnej. Jego podróże miały kluczowe znaczenie dla roszczeń Anglii do tych terenów.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Cabot
