Jacques Offenbach: Mistrz operetki i rewolucji w teatrze

7

Jacques Offenbach (ur. 20 czerwca 1819 w Kolonii, zm. 5 października 1880 w Paryżu) był niemiecko-francuskim kompozytorem i wiolonczelistą, którego twórczość na zawsze odmieniła oblicze francuskiej operetki. W wieku zaledwie 14 lat przeniósł się do Paryża, gdzie rozpoczął karierę muzyczną, która przyniosła mu międzynarodową sławę. Jego życie, pełne artystycznych sukcesów i innowacji, zakończyło się przed premierą jego ostatniego, ambitnego dzieła, „Opowieści Hoffmanna”. W chwili śmierci miał 61 lat.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 61 lat (w chwili śmierci)
• Żona/Mąż: Hérmina d’Alcain
• Dzieci: Brak informacji w tekście
• Zawód: Kompozytor, wiolonczelista
• Główne osiągnięcie: Uznawany za twórcę i mistrza francuskiej operetki, skomponował blisko 100 operetek, w tym słynny „Orfeusz w piekle” z kankankiem.

Kim był Jacques Offenbach?

Jacques Offenbach, urodzony jako Jacob Offenbach w Kolonii, był postacią, która stała się synonimem błyskotliwej i dowcipnej francuskiej operetki. Choć jego korzenie tkwiły w Prusach, to właśnie paryska scena stała się jego domem artystycznym. Przez lata swojej kariery, która trwała od lat 30. XIX wieku aż do jego śmierci, Offenbach stworzył blisko 100 dzieł scenicznych, w tym operetki, które do dziś stanowią ważną część światowego repertuaru muzycznego. Jego twórczość cechowała lekkość, melodyjność i inteligentna satyra, która trafiała w gusta zarówno szerokiej publiczności, jak i paryskiej elity.

Dane biograficzne

Jacques Offenbach urodził się 20 czerwca 1819 roku w Kolonii, w ówczesnym Królestwie Prus. Jego życie zakończyło się 5 października 1880 roku w Paryżu, w wieku 61 lat. Okoliczności jego śmierci były nierozerwalnie związane z jego pasją twórczą – zmarł na kilka miesięcy przed premierą swojego ostatniego, poważnego dzieła, opery „Opowieści Hoffmanna”, nad którą pracował z wielkim zaangażowaniem.

Tożsamość i pochodzenie

Urodzony jako Jacob Offenbach w rodzinie żydowskiej, kompozytor przyjął francuską formę swojego imienia – Jacques – po przybyciu do Paryża w 1833 roku. Jego głębokie związki z Francją potwierdziło obywatelstwo nadane mu przez Napoleona III, który docenił jego znaczący wkład w francuską kulturę. Ten akt podkreślał jego pełną integrację ze społeczeństwem francuskim i uznanie jego talentu na najwyższym szczeblu.

Śmierć

Jacques Offenbach zmarł w wieku 61 lat, 5 października 1880 roku. Jego odejście nastąpiło przed długo wyczekiwaną premierą jego monumentalnego dzieła, „Opowieści Hoffmanna”. Kompozytor poświęcił ostatnie lata życia tej operze, pragnąc stworzyć dzieło wykraczające poza ramy gatunku operetki. Niestety, nie doczekał jej scenicznego triumfu.

Rodzina i życie prywatne Jacques’a Offenbacha

Życie prywatne Jacques’a Offenbacha, choć mniej udokumentowane niż jego kariera, stanowiło ważny kontekst dla jego twórczości. Jego rodzina i relacje osobiste odgrywały rolę w jego drodze życiowej i artystycznej.

Rodzice i nazwisko

Ojciec Jacques’a, pierwotnie introligator, przyjął nazwisko „Offenbach” od nazwy swojego rodzinnego miasta, Offenbach am Main, w 1808 roku. W późniejszych latach parał się zawodem kantora w synagogach i nauczyciela muzyki, co bez wątpienia wpłynęło na muzyczne wychowanie jego syna. To właśnie z miasta Offenbach nad Menem wywodzi się rodowe nazwisko, które później zdobyło międzynarodową sławę.

Małżeństwo i konwersja

W 1844 roku Jacques Offenbach poślubił Hérminę d’Alcain. Decyzja o zawarciu małżeństwa wiązała się z jego konwersją na katolicyzm, co było znaczącym krokiem w jego życiu. Ich związek okazał się trwały i towarzyszył kompozytorowi aż do jego śmierci, stanowiąc ważny element jego życia prywatnego.

Rodzeństwo

W młodości Jacques Offenbach dzielił swoje pasje muzyczne z rodzeństwem. Występował w rodzinnym trio ze swoim bratem Juliusem, grającym na skrzypcach, oraz siostrą Isabellą, pianistką. Koncerty te, odbywające się w lokalnych salach i kawiarniach, miały na celu wsparcie finansowe rodziny. Te wczesne doświadczenia sceniczne z pewnością ukształtowały jego przyszłe podejście do muzyki i występów.

Kariera zawodowa i działalność impresaryjna Jacques’a Offenbacha

Kariera Jacques’a Offenbacha była dynamiczna i pełna innowacyjnych decyzji, które pozwoliły mu zrewolucjonizować scenę muzyczną Paryża.

Edukacja muzyczna

W 1833 roku, w wieku 14 lat, Jacques Offenbach został przyjęty do Konserwatorium Paryskiego. Jego talent docenił sam Luigi Cherubini, dyrektor instytucji. Jednakże, akademicki program nie odpowiadał artystycznej wizji młodego Jacques’a, który po roku zrezygnował ze studiów, uznając je za zbyt ograniczające.

Początki kariery jako wiolonczelista

Po opuszczeniu Konserwatorium, Offenbach doskonalił swoje umiejętności jako wirtuoz wiolonczeli, zarabiając na życie graniem w orkiestrach teatralnych. W 1835 roku zdobył angaż w Opéra-Comique, gdzie jego talent i charyzma szybko zwróciły na siebie uwagę. Początki jako wiolonczelista stanowiły fundament jego przyszłych sukcesów kompozytorskich.

Dyrektor muzyczny Comédie-Française

W 1850 roku Jacques Offenbach objął stanowisko dyrektora muzycznego w prestiżowym teatrze Comédie-Française. Na tym stanowisku skomponował muzykę do jedenastu dramatów, zdobywając cenne doświadczenie w pisaniu muzyki teatralnej i doskonale poznając mechanizmy sceniczne.

Założenie Théâtre des Bouffes-Parisiens

W 1855 roku, zniecierpliwiony brakiem zainteresowania oficjalnych scen dla jego innowacyjnych pomysłów, Offenbach wydzierżawił mały teatr Salle Lacaze, który przemianował na „Théâtre des Bouffes-Parisiens”. Otwarcie tego teatru stało się przełomowym momentem, definiującym jego dalszą karierę i nadającym nowy kierunek paryskiej scenie muzycznej.

Ograniczenia licencyjne

Na początku działalności Théâtre des Bouffes-Parisiens, Offenbach musiał mierzyć się z restrykcyjnym prawem ograniczającym liczbę wykonawców na scenie do zaledwie trzech postaci. Pomimo tych ograniczeń, Offenbach zdołał wykorzystać je na swoją korzyść, tworząc dzieła o zwięzłej formie i inteligentnym humorze, które szybko zdobyły uznanie publiczności.

Twórczość muzyczna Jacques’a Offenbacha

Jacques Offenbach jest przede wszystkim znany jako niekwestionowany mistrz i innowator gatunku francuskiej operetki, tworząc dzieła, które do dziś bawią i wzruszają widzów na całym świecie.

Gatunek i liczba dzieł

Jacques Offenbach zapisał się w historii jako kompozytor o niezwykłej płodności, tworząc blisko 100 operetek. Jego dzieła charakteryzowały się lekkością, dowcipem, melodyjnością i błyskotliwą satyrą społeczną, która podbiła serca paryskiej publiczności. Offenbach zdefiniował styl i zasady francuskiej operetki.

Przełomowe dzieła

W 1858 roku Jacques Offenbach wydał swoją pierwszą pełnowymiarową operetkę, „Orphée aux enfers” (Orfeusz w piekle). Dzieło to, zawierające słynnego can-cana, odniosło gigantyczny sukces komercyjny i ugruntowało pozycję Offenbacha jako mistrza gatunku.

Największe hity

Lata 60. XIX wieku były złotym okresem w karierze Jacques’a Offenbacha. W tym czasie stworzył swoje najznamienitsze dzieła, takie jak „La belle Hélène” (Piękna Helena) z 1864 roku, „La Vie parisienne” (Życie paryskie) z 1866 roku, „La Grande-Duchesse de Gérolstein” (Wielka Księżna Gerolstein) z 1867 roku oraz „La Périchole” z 1868 roku. Te operetki, pełne humoru i wpadających w ucho melodii, zdobyły serca publiczności na całym świecie.

Ostatnie dzieło: „Opowieści Hoffmanna”

Pod koniec życia Jacques Offenbach dążył do ukończenia swojego jedynego poważnego dzieła operowego – „The Tales of Hoffmann” (Opowieści Hoffmanna). Kompozytor pracował nad tym ambitnym projektem z niezwykłym zaangażowaniem. Opera ta, ukończona po jego śmierci, weszła do standardowego repertuaru światowego, dowodząc wszechstronności talentu Offenbacha.

Wpływ na innych kompozytorów

Styl Jacques’a Offenbacha i jego sukcesy wywarły potężny wpływ na późniejszych mistrzów operetki. Kompozytorzy tacy jak Franz von Suppé, Johann Strauss II czy Arthur Sullivan czerpali inspirację z jego melodyjności, błyskotliwego humoru i innowacyjnego podejścia do formy operetkowej.

Nagrody i międzynarodowe sukcesy Jacques’a Offenbacha

Talent Jacques’a Offenbacha został doceniony zarówno we Francji, jak i na arenie międzynarodowej, przynosząc mu prestiżowe wyróżnienia i szeroką rozpoznawalność.

Order Legii Honorowej

Za swoje wybitne zasługi dla kultury francuskiej i artystyczne sukcesy, Jacques Offenbach został uhonorowany przez Napoleona III Orderem Legii Honorowej, najwyższym francuskim odznaczeniem państwowym. Było to wyraz uznania dla jego talentu i wkładu w kształtowanie francuskiej tożsamości kulturowej.

Międzynarodowa rozpoznawalność

Sukcesy Jacques’a Offenbacha nie ograniczały się do Francji. Jego utwory były tłumaczone na wiele języków i wystawiane z wielkim powodzeniem w Wiedniu, Londynie oraz Nowym Jorku. Ta międzynarodowa popularność uczyniła go jednym z pierwszych globalnych celebrytów świata muzyki.

Kontrowersje i trudne momenty w życiu Jacques’a Offenbacha

Mimo licznych sukcesów, życie Jacques’a Offenbacha nie było pozbawione wyzwań i kontrowersji, zarówno artystycznych, jak i osobistych.

Satyra na władzę

Jacques Offenbach, mimo bliskich związków z dworem Napoleona III, w swoich dziełach w genialny sposób parodiował cesarza i jego otoczenie. Jego operetki często zawierały subtelne, ale trafne komentarze na temat polityki i obyczajowości Drugiego Cesarstwa, co mogło budzić pewne kontrowersje wśród elit.

Problemy po wojnie 1870 roku

Po wybuchu wojny francusko-pruskiej w 1870 roku, Jacques Offenbach, ze względu na swoje niemieckie pochodzenie, stał się celem ataków nacjonalistycznych. Musiał opuścić Paryż, a jego pozycja we Francji stała się niepewna. Ten okres stanowił trudny moment w jego życiu, zmuszając go do konfrontacji z uprzedzeniami.

Ciekawostki z życia Jacques’a Offenbacha

Życie Jacques’a Offenbacha obfitowało w fascynujące fakty, które dodają kolorytu jego biografii i podkreślają jego niezwykły talent.

Wirtuoz wiolonczeli

Zanim Jacques Offenbach zdobył światową sławę jako „król operetki”, był powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych wirtuozów wiolonczeli swoich czasów. W 1844 roku, podczas trasy koncertowej po Anglii, miał zaszczyt wystąpić przed królową Wiktorią.

Współpraca z Ludovikiem Halévym

Jedną z kluczowych relacji w karierze Jacques’a Offenbacha była jego owocna współpraca z Ludovikiem Halévym. Razem stworzyli 21 dzieł, które zrewolucjonizowały paryski teatr i nadały nowy kształt operetce. Halévy często pisał dla Offenbacha libretta pod różnymi pseudonimami.

Początki can-cana

Choć taniec can-can kojarzony jest dziś powszechnie z paryskimi kankankami, jego muzyczna forma zyskała nieśmiertelność właśnie dzięki Jacques’owi Offenbachowi. To w jego operetce „Orfeusz w piekle” z 1858 roku can-can został po raz pierwszy zaprezentowany w swojej kultowej, energetycznej wersji muzycznej.

Chronologia kariery Jacques’a Offenbacha

Kariera Jacques’a Offenbacha była dynamiczna i pełna znaczących wydarzeń, które ukształtowały jego pozycję w świecie muzyki.

• 1819 – Narodziny Jacques’a (Jacob/Jakob) Offenbacha w Kolonii.
• 1833 – Przyjazd do Paryża i przyjęcie do Konserwatorium Paryskiego.
• 1835 – Zdobycie stałego angażu w Opéra-Comique jako wiolonczelista.
• 1844 – Ślub z Hérminą d’Alcain i przejście na katolicyzm.
• 1850 – Mianowanie dyrektorem muzycznym Comédie-Française.
• 1855 – Otwarcie własnego „Théâtre des Bouffes-Parisiens” przy Polach Elizejskich.
• 1858 – Premiera przełomowej operetki „Orphée aux enfers” (Orfeusz w piekle).
• 1864-1868 – Okres tworzenia największych hitów, m.in. „La belle Hélène”, „La Vie parisienne”, „La Grande-Duchesse de Gérolstein”, „La Périchole”.
• 1870 – Problemy i konieczność opuszczenia Paryża po wybuchu wojny francusko-pruskiej.
• 1880 – Śmierć przed premierą ostatniego dzieła, „Opowieści Hoffmanna”.

Ważniejsze dzieła Jacques’a Offenbacha

Twórczość Jacques’a Offenbacha obejmuje blisko 100 operetek, które zdefiniowały francuski styl gatunku. Poniżej znajdują się jego najbardziej znane i cenione dzieła:

• „Orphée aux enfers” (Orfeusz w piekle) – 1858
• „La belle Hélène” (Piękna Helena) – 1864
• „La Vie parisienne” (Życie paryskie) – 1866
• „La Grande-Duchesse de Gérolstein” (Wielka Księżna Gerolstein) – 1867
• „La Périchole” – 1868
• „The Tales of Hoffmann” (Opowieści Hoffmanna) – niedokończone w chwili śmierci kompozytora, premiera pośmiertna.

Nagrody i wyróżnienia

Jacques Offenbach za swoje zasługi dla kultury francuskiej został uhonorowany prestiżowymi nagrodami i wyróżnieniami:

• Order Legii Honorowej – przyznany przez Napoleona III, najwyższe francuskie odznaczenie państwowe.

Warto wiedzieć: Francuskie obywatelstwo zostało mu osobiście przyznane przez Napoleona III, co podkreśla znaczenie jego artystycznego wkładu dla Francji.

Warto wiedzieć: Choć urodził się jako poddany pruski, większość życia spędził we Francji, gdzie osiągnął szczyt swojej kariery i zyskał największe uznanie.

Jacques Offenbach, urodzony w Kolonii w 1819 roku, był niemiecko-francuskim kompozytorem i wiolonczelistą, który stał się prawdziwym architektem francuskiej operetki. Jego błyskotliwa kariera, rozwijająca się głównie w Paryżu, zaowocowała stworzeniem blisko 100 dzieł scenicznych, w tym takich arcydzieł jak „Orfeusz w piekle” czy „Piękna Helena”. Mimo że zmarł w wieku 61 lat przed premierą swojego ostatniego, ambitnego dzieła „Opowieści Hoffmanna”, jego innowacyjne podejście do muzyki, mistrzowskie łączenie humoru z satyrą społeczną oraz niezwykła melodyjność jego kompozycji na stałe wpisały go do historii muzyki, inspirując kolejne pokolenia artystów i dostarczając niezapomnianych wrażeń publiczności na całym świecie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jacques_Offenbach