Ernst Ingmar Bergman, urodzony 14 lipca 1918 roku w Uppsali, Szwecja, był jednym z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych reżyserów filmowych i teatralnych XX wieku. Przez ponad sześć dekad swojej kariery, od 1944 do 2005 roku, stworzył dziesiątki filmów i ponad 170 sztuk teatralnych, zgłębiając uniwersalne i egzystencjalne tematy kondycji ludzkiej, relacji międzyludzkich oraz duchowości. Jego dzieła, charakteryzujące się głęboką psychologiczną analizą i wyrafinowanym stylem wizualnym, wywarły niezatarty wpływ na światowe kino. Bergman, który przez lata mieszkał i tworzył na szwedzkiej wyspie Fårö, zmarł tam 30 lipca 2007 roku, mając 89 lat. Jego życie osobiste, w tym dziewięcioro dzieci, z których wiele podążyło artystycznymi ścieżkami, było równie złożone i inspirujące jak jego filmy, na które często wpływało surowe wychowanie syna konserwatywnego pastora luterańskiego.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na lipiec 2007 roku miał 89 lat.
- Żona/Mąż: Był żonaty pięciokrotnie, ostatnią żoną była Ingrid von Rosen.
- Dzieci: Miał dziewięcioro dzieci.
- Zawód: Reżyser filmowy, teatralny, scenarzysta.
- Główne osiągnięcie: Uznawany za jednego z najwybitniejszych reżyserów w historii kina, twórca takich arcydzieł jak „Siódma pieczęć” czy „Persona”.
Podstawowe informacje o Ingmarze Bergmanie
Pełne dane biograficzne i pochodzenie
Ernst Ingmar Bergman przyszedł na świat 14 lipca 1918 roku w Uppsali, w Szwecji. Jego ojcem był Erik Bergman, konserwatywny pastor luterański, co wywarło znaczący wpływ na jego późniejszą twórczość i eksplorację tematów wiary oraz wątpliwości religijnych. Bergman zmarł w wieku 89 lat, 30 lipca 2007 roku, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo artystyczne, które wciąż inspiruje kolejne pokolenia twórców.
Okres aktywności zawodowej
Ingmar Bergman był aktywny zawodowo przez ponad sześćdziesiąt lat, od 1944 do 2005 roku. W tym imponującym okresie zrealizował dziesiątki filmów fabularnych, krótkometrażowych oraz ponad 170 sztuk teatralnych, co czyni go jedną z najbardziej płodnych i wpływowych postaci w historii sztuki filmowej i scenicznej. Jego wszechstronna działalność obejmowała nie tylko reżyserię, ale także pisanie scenariuszy i pracę dyrektorską w renomowanych instytucjach kulturalnych.
Główne miejsce pracy i życia
Choć Ingmar Bergman pracował w wielu różnych lokalizacjach na całym świecie, od 1961 roku szwedzka wyspa Fårö stała się jego głównym miejscem zamieszkania i pracy. Ta malownicza wyspa na Morzu Bałtyckim nie tylko służyła jako plener dla wielu jego filmów, ale także jako azyl i dom, w którym spędził ostatnie lata swojego życia i gdzie ostatecznie zmarł.
Rodzina i życie prywatne Ingmara Bergmana
Wpływ wychowania i relacje rodzinne
Surowe wychowanie pod okiem ojca, pastora Erika Bergmana, miało znaczący wpływ na psychikę i wyobraźnię młodego Ingmara. Doświadczenia z dzieciństwa, w tym metody dyscyplinarne takie jak zamykanie w ciemnej szafie, kształtowały jego postrzeganie świata i stały się źródłem inspiracji dla eksploracji trudnych relacji międzyludzkich w jego twórczości. Religijne obrazy otaczające go w domu, choć źródłem konfliktu, stały się motywem powracającym w jego filmach, odzwierciedlając poszukiwanie sensu istnienia i wiary.
Skomplikowane relacje z ojcem dały o sobie znać już w okresie studiów na Stockholm University College, gdzie romans doprowadził do fizycznej konfrontacji z ojcem i wieloletniego zerwania więzi rodzinnych. Te traumatyczne doświadczenia prawdopodobnie wpłynęły na jego późniejsze analizy złożonych dynamik rodzinnych w jego filmach.
Małżeństwa i związki
Życie osobiste Ingmara Bergmana było burzliwe i obfitowało w liczne związki. Był żonaty pięciokrotnie. Jego żonami były: Else Fisher, Ellen Lundström, Gun Grut, Käbi Laretei oraz Ingrid von Rosen, z którą związany był od 1971 roku aż do jej śmierci w 1995 roku. Te liczne relacje często stanowiły materiał do analizy dynamiki miłości, rozstania i poszukiwania bliskości w jego filmach.
Potomstwo i związki z kulturą
Ingmar Bergman doczekał się dziewięciorga dzieci. Wiele z nich podążyło artystycznymi ścieżkami, związanymi ze światem kultury i sztuki, kontynuując rodzinne dziedzictwo. Wśród nich wymienić można pisarkę Linn Ullmann oraz reżyserkę Evę Bergman, które odniosły sukces w swoich dziedzinach.
Kariera filmowa i teatralna Ingmara Bergmana
Początki kariery w branży filmowej i teatralnej
Kariera filmowa Ingmara Bergmana rozpoczęła się w 1941 roku od pracy nad poprawianiem scenariuszy innych twórców. Jego pierwszym znaczącym sukcesem był scenariusz do filmu „Torment” z 1944 roku, który zapowiadał jego talent pisarski. Równolegle rozwijał swoją karierę teatralną, która stała się równie ważnym elementem jego dorobku. Już we wczesnych latach wykazywał zamiłowanie do tworzenia, budując własne dekoracje i marionetki oraz wystawiając sztuki Strindberga.
Przełom i międzynarodowa sława
Światową sławę Ingmar Bergman zdobył dzięki filmowi „Uśmiech nocy letniej” (1955), który został wyróżniony nagrodą za „najlepszy poetycki humor” na festiwalu w Cannes. Ten sukces otworzył mu drzwi do międzynarodowej kariery i pozwolił na realizację kolejnych ambitnych projektów, które ugruntowały jego pozycję jako jednego z najwybitniejszych reżyserów.
Kluczowe dzieła i okresy twórczości
Rok 1957 był niezwykle przełomowy w karierze reżysera. W ciągu zaledwie dziesięciu miesięcy Bergman stworzył dwa arcydzieła: „Siódmą pieczęć” oraz „Tam, gdzie rosną poziomki”. Filmy te, eksplorujące tematykę śmierci, wiary i ludzkiej egzystencji, ugruntowały jego pozycję jako geniusza kina. Wczesne lata 60. przyniosły jego słynną trylogię wiary, składającą się z filmów „Jak w zwierciadle” (1961), „Goście Wieczerzy Pańskiej” (1962) i „Milczenie” (1963), które zgłębiały wątpliwości religijne i trudności w kontakcie z drugim człowiekiem.
Wśród jego najważniejszych dzieł znajdują się również filmy takie jak „Persona” (1966), „Szepty i krzyki” (1972), „Fanny i Aleksander” (1982), „Jesienna sonata” (1978), „Jajo węża” (1977), „Wakacje z Moniką” (1953), „Progu życia” (1958), „Letni sen” (1955), „Wieczór kuglarzy” (1953). Jego filmy często poruszały kwestie istnienia boga, trudności w kontakcie z drugim człowiekiem i poszukiwania sensu życia.
Dorobek teatralny i współpraca z aktorami
Równolegle do kina, Ingmar Bergman prowadził imponującą karierę w teatrze. Zareżyserował ponad 170 sztuk i przez wiele lat pełnił funkcję dyrektora Królewskiego Teatru Dramatycznego w Sztokholmie. Stworzył swoistą „grupę repertuarową” aktorów, z którymi pracował wielokrotnie, budując silne relacje artystyczne. Do jego najbardziej zaufanych współpracowników należeli m.in. Liv Ullmann, Bibi Andersson, Max von Sydow i Erland Josephson, których talent doskonale współgrał z wizją reżysera.
Najważniejsze dzieła filmowe Ingmara Bergmana
- „Torment” (1944) – scenariusz
- „Uśmiech nocy letniej” (1955)
- „Siódma pieczęć” (1957)
- „Tam, gdzie rosną poziomki” (1957)
- „Jak w zwierciadle” (1961)
- „Goście Wieczerzy Pańskiej” (1962)
- „Milczenie” (1963)
- „Persona” (1966)
- „Fanny i Aleksander” (1982)
Nagrody i osiągnięcia Ingmara Bergmana
Uznanie na arenie międzynarodowej (Oscary)
Twórczość Ingmara Bergmana została wielokrotnie doceniona na arenie międzynarodowej, w tym przez Akademię Filmową. Jego filmy zdobyły Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego trzykrotnie, co stanowi znaczące osiągnięcie. Ponadto, sam Bergman został uhonorowany prestiżową nagrodą Irving G. Thalberg Memorial Award za całokształt swojej twórczości, potwierdzając jego niekwestionowany wkład w historię kina i jego wpływ na rozwój sztuki filmowej.
Pozycja w rankingach krytyków
Uznanie krytyków dla Ingmara Bergmana jest niezmienne od lat. W 2002 roku prestiżowy magazyn „Sight & Sound” sklasyfikował go na 8. miejscu listy największych reżyserów wszech czasów. Jego filmy, takie jak „Persona” czy „Fanny i Aleksander”, regularnie pojawiają się w rankingach najlepszych dzieł w historii kina, świadcząc o ich ponadczasowej wartości artystycznej i sile oddziaływania na widza.
Nagrody i wyróżnienia
| Nagroda | Rok | Film/Dzieło |
|---|---|---|
| Oscar dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego | (trzykrotnie) | (nie podano konkretnych filmów) |
| Nagroda Irving G. Thalberg Memorial Award | (nie podano roku) | Za całokształt twórczości |
Kontrowersje i wyzwania w życiu Ingmara Bergmana
Aresztowanie za podatki i emigracja
W styczniu 1976 roku, podczas próby teatralnej, Ingmar Bergman został aresztowany przez policję pod zarzutem oszustw podatkowych. To wydarzenie wywołało u niego głębokie załamanie nerwowe i miało znaczący wpływ na jego dalsze życie. Choć zarzuty zostały ostatecznie oddalone, Bergman poczuł się upokorzony działaniem szwedzkich urzędników i podjął decyzję o emigracji z kraju. Osiedlił się w Monachium, deklarując, że nigdy nie wróci do Szwecji, co było symbolicznym wyrazem jego rozczarowania i bólu.
Epizod z młodości i fascynacja Hitlerem
W swojej autobiografii Bergman przyznał się do młodzieńczego epizodu, który dziś budzi kontrowersje. Jako 16-latek, podczas wakacji w Niemczech w 1934 roku, był zafascynowany Adolfem Hitlerem i ideologią nazistowską. Po latach określił to doświadczenie jako brutalne odebranie mu niewinności, podkreślając złożoność swojej młodości i wpływów, które na nią oddziaływały.
Zdrowie Ingmara Bergmana
Problemy psychiczne
Po aresztowaniu w 1976 roku Ingmar Bergman przeszedł ciężkie załamanie nerwowe, które wymagało opieki psychiatrycznej. Traumatyczne doświadczenia z tego okresu wpłynęły na jego decyzję o czasowym porzuceniu pracy w Szwecji i emigracji, co pokazuje jak głęboko wydarzenia te wpłynęły na jego psychikę.
Ciekawostki z życia Ingmara Bergmana
Początki pasji do obrazu i światła
Już od najmłodszych lat Ingmar Bergman wykazywał niezwykłe zainteresowanie światem obrazu i światła. W wieku zaledwie dziewięciu lat wymienił swój zestaw cynowych żołnierzyków na „magiczną latarnię”, czyli prymitywny projektor. To wydarzenie można uznać za kamień milowy, który zapoczątkował jego głęboką pasję do wizualnych form sztuki i stał się fundamentem jego przyszłej kariery filmowej.
Dziecięce projekty artystyczne
Zamiłowanie do tworzenia przejawiało się u młodego Bergmana w bardzo konkretny sposób. Jako dziecko budował własne dekoracje i marionetki, wystawiając w swoim pokoju sztuki autorstwa Augusta Strindberga. Sam podkładał głosy pod wszystkie postacie, co świadczy o jego wczesnej wszechstronności i pasji do opowiadania historii.
Utrata wiary i jej konsekwencje
Choć wychowany w bardzo religijnym domu, Ingmar Bergman wyznał, że już w wieku ośmiu lat stracił wiarę. Ten głęboki kryzys duchowy był procesem, z którym ostatecznie pogodził się dopiero podczas pracy nad filmem „Goście Wieczerzy Pańskiej” (1962). Motywy wątpliwości religijnych i poszukiwania sensu istnienia boga są stale obecne w jego filmografii, stanowiąc jeden z kluczowych wątków jego twórczości.
Współpraca z kluczowymi operatorami
Unikalny i wyrazisty styl wizualny filmów Ingmara Bergmana był w dużej mierze efektem bliskiej i owocnej współpracy z dwoma wybitnymi operatorami filmowymi: Gunnarem Fischerem oraz Svenem Nykvistem. Ich wspólne prace charakteryzowały się mistrzowskim operowaniem światłem i cieniem, tworząc atmosferyczne i zapadające w pamięć kadry, które stały się znakiem rozpoznawczym reżysera.
Alternatywne tożsamości artystyczne
W swojej bogatej karierze artystycznej Ingmar Bergman posługiwał się również pseudonimem. Zapisywał swoje prace pod nazwiskiem „Buntel Eriksson”, co stanowi jeden z mniej znanych, lecz intrygujących faktów z jego wszechstronnego życiorysu artystycznego.
Ernst Ingmar Bergman, jeden z najwybitniejszych reżyserów w historii kina, pozostawił po sobie dziedzictwo filmowe i teatralne o niezrównanej głębi i wpływie. Jego dzieła, eksplorujące najtrudniejsze aspekty ludzkiej egzystencji, od wiary i wątpliwości po miłość i śmierć, nadal rezonują z widzami na całym świecie, potwierdzając jego status jako mistrza narracji i wizualnego opowiadania.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Ingrid Bergman i Ingmar Bergman to rodzina?
Nie, Ingrid Bergman i Ingmar Bergman nie byli spokrewnieni. Byli dwoma niezależnymi i wybitnymi postaciami szwedzkiego kina, które często mylono ze względu na to samo nazwisko.
O czym jest film Szepty i Krzyki?
Film „Szepty i Krzyki” opowiada o trzech siostrach, które gromadzą się w starym domu rodzinnym, gdy jedna z nich umiera na raka. Obraz zgłębia tematy cierpienia, izolacji, trudnych relacji rodzinnych i poszukiwania sensu w obliczu śmierci.
Jakie kino tworzył Bergman?
Bergman tworzył kino egzystencjalne, głęboko psychologiczne i filozoficzne. Jego filmy często poruszały tematy wiary, wątpliwości, śmierci, samotności, miłości i ludzkiej kondycji, charakteryzując się surowym realizmem i symboliczną głębią.
Co to jest Bergman?
Bergman odnosi się do Ingmara Bergmana, jednego z najwybitniejszych reżyserów filmowych i teatralnych w historii kina. Zasłynął jako twórca dzieł poruszających głębokie pytania o ludzką psychikę, relacje międzyludzkie i duchowość.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ingmar_Bergman
