Charles Bronson: Ikona westernu i jego filmografia

7

Charles Bronson, urodzony jako Charles Dennis Buchinsky 3 listopada 1921 roku w Ehrenfeld w Pensylwanii, był amerykańskim aktorem filmowym i telewizyjnym. Znany przede wszystkim z ról twardzieli i bohaterów kina akcji, Bronson stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci Hollywood drugiej połowy XX wieku. Jego życie, naznaczone trudnym dzieciństwem w rodzinie imigrantów i późniejszym sukcesem, stanowi fascynujący przykład determinacji i talentu. W chwili śmierci 30 sierpnia 2003 roku w Los Angeles, miał 81 lat. Był mężem aktorki Jill Ireland, z którą stworzył ekranowy i prywatny duet, występując razem w wielu produkcjach.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na sierpień 2003 roku miał 81 lat.
• Żona/Mąż: Jill Ireland (aktorka)
• Dzieci: Pięcioro
• Zawód: Aktor
• Główne osiągnięcie: Ikona kina akcji, gwiazda filmów takich jak „Życzenie śmierci”.

Pochodzenie i trudne początki

Dzieciństwo w Ehrenfeld

Charles Bronson, właściwie Charles Dennis Buchinsky, przyszedł na świat 3 listopada 1921 roku w Ehrenfeld w Pensylwanii. Był jedenastym z piętnaściorga dzieci w rzymskokatolickiej rodzinie o litewskich korzeniach. Jego ojciec, Karolis Dennis Bučinskis, był Lipką Tatarem pochodzącym z południowej Litwy. Dorastanie w tak licznej rodzinie w czasach Wielkiego Kryzysu oznaczało życie w ekstremalnym ubóstwie. Rodzina była tak biedna, że dzieci musiały spać na zmianę w skromnej chacie, która nie posiadała bieżącej ciepłej wody. W jednym z wywiadów sam Bronson wspominał, że w czasach Wielkiego Kryzysu pracował na podwójne zmiany w kopalni, aby zarobić zaledwie jednego dolara tygodniowo. W skrajnych przypadkach brakowało nawet podstawowych ubrań – aktor przyznał, że pewnego razu musiał pójść do szkoły w sukience swojej starszej siostry z powodu braku innej odzieży.

Wczesna praca i utrata ojca

Relacja Charlesa Bronsona z ojcem była naznaczona trudnymi doświadczeniami z powodu jego wczesnej śmierci. Ojciec aktora zmarł, gdy Charles miał zaledwie 12 lat. W swoich wspomnieniach z tamtego okresu, aktor podkreślał, że jedynym wyraźnym obrazem, jaki pozostał mu po ojcu, było to, że dzieci często ukrywały się, gdy matka ogłaszała jego powrót do domu. Sugeruje to, że ojciec mógł być postacią budzącą respekt lub strach, a jego obecność wiązała się z napięciem. Wczesna utrata ojca z pewnością wpłynęła na młodego Charlesa, zmuszając go do szybszego wkroczenia w dorosłość i podjęcia pracy zarobkowej, aby pomóc rodzinie w trudnych warunkach materialnych.

Zmiana nazwiska

W 1954 roku, w okresie tzw. „Czerwonej Paniki” (Red Scare) i narastającej presji politycznej w Stanach Zjednoczonych, Charles Bronson podjął decyzję o zmianie swojego rodowego nazwiska. Sugestię tę przedstawił mu agent, który obawiał się, że brzmiące z rosyjska nazwisko Buchinsky mogłoby negatywnie wpłynąć na jego rozwijającą się karierę aktorską. W tamtych czasach, kiedy antykomunistyczne nastroje były silne, posiadanie nazwiska kojarzonego ze Wschodem mogło stanowić poważną przeszkodę w zdobywaniu ról. Bronson zdecydował się przyjąć pseudonim artystyczny Bronson. Ta zmiana była strategią mającą na celu ułatwienie mu dalszego rozwoju w Hollywood.

Zdolności językowe

Mimo że Charles Bronson urodził się w Stanach Zjednoczonych, w jego domu rodzinnym nie posługiwano się językiem angielskim. Wychowywał się w środowisku, gdzie dominował język litewski oraz rosyjski, co było wynikiem pochodzenia jego rodziców. W związku z tym, angielski stał się dla niego językiem nauczonym jako kolejnym, po językach ojczystych. Ta wielojęzyczność i specyficzny akcent, który przez pewien czas towarzyszył jego wypowiedziom, stanowiły kolejny element jego unikalnej osobowości i tła kulturowego, które często przenosił na ekran.

Kariera zawodowa

Początki w teatrze i edukacja

Po powrocie z II wojny światowej, Charles Bronson rozpoczął swoją drogę w świecie sztuki od pracy przy malowaniu dekoracji dla trupy teatralnej w Filadelfii. To właśnie te początkowe kroki w zakulisowym świecie teatru otworzyły mu drzwi do dalszego rozwoju. Kontakt z aktorami i procesem tworzenia przedstawień zainspirował go do próbowania swoich sił na scenie. Stopniowo zaczął otrzymywać małe role, które pozwoliły mu zdobywać pierwsze doświadczenia aktorskie i rozwijać swój talent. Ta praca w teatrze była dla niego formą edukacji, przygotowując go do przyszłych wyzwań na ekranie i kształtując jego warsztat aktorski. Można powiedzieć, że to właśnie te skromne początki w Filadelfii były fundamentem jego późniejszej, spektakularnej kariery.

Rola w „Gabinecie figur woskowych”

Jedną z wczesnych, znaczących ról Charlesa Bronsona była postać Igora w horrorze „House of Wax” (Gabinet figur woskowych) z 1953 roku. W tym filmie wcielił się w rolę niemego pomocnika Vincenta Price’a, postaci budzącej grozę i tajemniczość. Aby jak najlepiej przygotować się do tej nietypowej roli, Bronson włożył wiele wysiłku w naukę języka migowego. Ta determinacja i zaangażowanie w szczegóły świadczyły o jego profesjonalizmie i dążeniu do doskonałości, nawet w obliczu mniejszych produkcji. Rola Igora pozwoliła mu zaprezentować swoje umiejętności fizyczne i mimiczne, stanowiąc ważny krok w jego rozwijającej się karierze aktorskiej, choć jeszcze nie przyniosła mu statusu gwiazdy.

Status gwiazdy w Europie

Pod koniec lat 60. XX wieku Charles Bronson zdobył ogromną popularność w Europie, co stanowiło ważny etap w jego karierze. Szczególnie duży wpływ na jego europejską sławę miała rola w spaghetti westernie „Pewnego razu na Dzikim Zachodzie” z 1968 roku. Jego charyzmatyczna postać i charakterystyczna prezencja sprawiły, że stał się ulubieńcem europejskiej publiczności. Włosi nadali mu przydomek „Il Brutto”, co oznacza „Brzydal”, doceniając jego surowy i niekonwencjonalny wygląd. Z kolei we Francji określano go mianem „Le Sacré Monstre” – „Świętego Potwora”, co podkreślało jego niezwykłą charyzmę i siłę sceniczną. Ten sukces w Europie otworzył mu drogę do dalszych, międzynarodowych projektów i ugruntował jego pozycję jako gwiazdy kina.

Przełom z „Życzeniem śmierci”

Prawdziwym przełomem w karierze Charlesa Bronsona okazała się rola Paula Kerseya w filmie „Życzenie śmierci” (Death Wish) z 1974 roku. Wcielił się w postać architekta, który po tragicznym wydarzeniu – śmierci żony i córki z rąk przestępców – postanawia wymierzyć sprawiedliwość na własną rękę, stając się samozwańczym mścicielem. Film odniósł gigantyczny sukces komercyjny i stał się punktem zwrotnym w jego karierze, definiując jego wizerunek jako nieustępliwego twardziela na resztę jego życia. Rola Paula Kerseya idealnie wpasowała się w jego emploi i pozwoliła mu na zaprezentowanie widzom postaci, która budziła zarówno strach, jak i podziw. Sukces „Życzenia śmierci” zaowocował powstaniem serii filmów, utrwalając pozycję Bronsona jako ikony kina akcji.

Zarobki u szczytu sławy

W połowie lat 70. XX wieku, po ogromnym sukcesie filmu „Życzenie śmierci” i jego kontynuacji, Charles Bronson stał się najlepiej opłacanym aktorem na świecie. Jego stawka za film sięgnęła astronomicznej kwoty 1 miliona dolarów, co w tamtych czasach było osiągnięciem bezprecedensowym. Takie zarobki świadczyły o jego ogromnej popularności i sile przyciągania widzów do kin. Status najlepiej opłacanego aktora na świecie potwierdzał jego pozycję jako jednej z największych gwiazd kina, a jego nazwisko gwarantowało sukces kasowy dla każdej produkcji, w której brał udział. Był to szczyt jego kariery, okres, w którym jego talent i charyzma zostały docenione finansowo na najwyższym możliwym poziomie.

Rodzina i życie prywatne

Relacja z Jill Ireland

Jednym z najważniejszych i najbardziej trwałych związków w życiu Charlesa Bronsona była jego miłość do aktorki Jill Ireland. Para poznała się na planie słynnego filmu „Wielka ucieczka” (1963). Warto zaznaczyć, że w momencie ich spotkania Jill Ireland była żoną Davida McCalluma, jednego z kolegów Bronsona z planu. Pomimo tego, ich uczucie szybko rozkwitło. W 1968 roku Charles Bronson i Jill Ireland pobrali się, tworząc jedną z najbardziej popularnych i najbardziej rozpoznawalnych par Hollywood. Ich małżeństwo trwało aż do śmierci Jill Ireland w 1990 roku. W ciągu wspólnych lat wystąpili razem w aż 15 produkcjach filmowych, co świadczy o ich silnej więzi zawodowej i osobistej. Ich wspólna kariera i życie prywatne były ze sobą ściśle powiązane, a ich miłość i partnerstwo stały się inspiracją dla wielu.

Służba wojskowa i jej wpływ na postać

Służba w lotnictwie podczas II wojny światowej

Charles Bronson, jako obywatel Stanów Zjednoczonych, aktywnie włączył się w wysiłek wojenny podczas II wojny światowej. W 1943 roku zaciągnął się do United States Army Air Forces, czyli korpusu powietrznego armii amerykańskiej. Tam przeszedł szkolenie i został przydzielony do służby jako strzelec pokładowy na bombowcu Boeing B-29 Superfortress. Jego jednostką była 61. Eskadra Bombowa, która stacjonowała na wyspie Guam, skąd przeprowadzano misje bojowe na Pacyfiku. Służba w lotnictwie podczas wojny była dla niego doświadczeniem niezwykle trudnym i niebezpiecznym, kształtującym jego charakter i hart ducha.

Misje bojowe i odznaczenia

Podczas swojej służby w United States Army Air Forces Charles Bronson wziął udział w 25 misjach bojowych. Operacje te były skierowane przeciwko japońskim wyspom macierzystym, co oznaczało bezpośrednie zagrożenie życia. Za swoje zaangażowanie i rany odniesione w walce został uhonorowany prestiżowym odznaczeniem Purple Heart (Purpurowe Serce). To odznaczenie jest przyznawane żołnierzom, którzy zostali ranni lub polegli w służbie Stanów Zjednoczonych. Udział w misjach bojowych i otrzymanie Purple Heart świadczą o jego odwadze i poświęceniu w czasie II wojny światowej, a te doświadczenia z pewnością miały wpływ na jego późniejsze postrzeganie świata i kreowane przez niego postaci.

Sport i hobby

Hartowanie ducha w kopalni

Przed wstąpieniem do wojska i rozpoczęciem kariery aktorskiej, Charles Bronson zdobywał doświadczenie w pracy w kopalniach węgla. Ta ciężka praca fizyczna, często wykonywana w niebezpiecznych warunkach, stanowiła dla niego swoiste hartowanie ducha. Doświadczenia z pracy pod ziemią ukształtowały jego fizyczną aparycję, nadając mu muskularną sylwetkę i wytrzymałość, która stała się jego znakiem rozpoznawczym na ekranie. Praca w kopalni pozwoliła mu również na lepsze zrozumienie losów ludzi z niższych warstw społecznych, co z pewnością przekładało się na autentyczność jego ról.

Kontrowersje i unikalna osobowość

Trudny charakter na planie

Charles Bronson, mimo swojej ogromnej popularności, był postacią o złożonym charakterze, co niejednokrotnie dawało o sobie znać na planach filmowych. Podczas kręcenia jednego z jego znanych filmów, „Siedmiu wspaniałych” (1960), aktor Eli Wallach opisał Bronsona jako samotnika. Podkreślał, że ten trzymał się na uboczu i nie integrował się z resztą obsady. Taka postawa mogła wynikać z jego skromnych początków i wrodzonej powściągliwości, a także z jego skupienia na pracy. Jego zachowanie na planie często opisywano jako zdystansowane, co mogło być interpretowane zarówno jako profesjonalizm, jak i pewna trudność w nawiązywaniu bliższych relacji z innymi członkami ekipy filmowej.

Debata wokół „Życzenia śmierci”

Film „Życzenie śmierci” (Death Wish) z 1974 roku, który stał się przełomem w karierze Bronsona, wywołał ogromną debatę publiczną. Dzieło poruszało kontrowersyjne tematy samosądów i przemocy jako metody walki z przestępczością. Krytycy filmowi zarzucali produkcji promowanie niebezpiecznych postaw społecznych i podważali jej przekaz moralny. Mimo to, film odniósł ogromny sukces kasowy i ugruntował wizerunek Bronsona jako twardziela, który wymierza sprawiedliwość w świecie pełnym niesprawiedliwości. Ta rola uczyniła go ikoną kina akcji na całym świecie.

Ciekawostki z życia Charlesa Bronsona

Warto wiedzieć: Charles Bronson, urodzony jako Charles Dennis Buchinsky, przeszedł znaczącą transformację od życia w skrajnym ubóstwie do statusu międzynarodowej gwiazdy kina akcji.

• Był pierwszym członkiem swojej licznej rodziny, któremu udało się ukończyć szkołę średnią, mimo trudności związanych z biedą i koniecznością wczesnej pracy.
• W czasach poszukiwania pracy w Nowym Jorku dzielił mieszkanie z przyszłym aktorem Jackiem Klugmanem, wspólnie próbując przebić się w świecie show-biznesu.
• W wywiadach wspominał, że w czasach Wielkiego Kryzysu musiał pracować na podwójne zmiany w kopalni, aby zarobić zaledwie 1 dolara tygodniowo, co podkreśla skalę jego wcześniejszych życiowych trudności.

Kluczowe produkcje w karierze

Wczesne role i rozwój kariery

Kariera Charlesa Bronsona, rozpoczęta po II wojnie światowej, stopniowo nabierała tempa. Po pracy przy malowaniu dekoracji teatralnych i graniu małych ról, przełom nastąpił w 1953 roku, gdy wcielił się w postać Igora w horrorze „House of Wax”. Aby przygotować się do tej roli niemego bohatera, Bronson sumiennie uczył się języka migowego. Jego obecność na ekranie, nawet w niewielkich rolach, zaczęła być zauważana. W latach 50. i na początku lat 60. XX wieku pojawiał się w wielu filmach, często grając postacie gangsterów i Indian, co budowało jego wizerunek silnego mężczyzny. W 1960 roku zagrał w legendarnym westernie „Siedmiu wspaniałych”, a w 1963 roku wystąpił w kultowej „Wielkiej ucieczce”, gdzie poznał swoją przyszłą żonę, Jill Ireland.

Szczyt popularności i ikoniczne role

Pod koniec lat 60. XX wieku Charles Bronson zdobył status międzynarodowej gwiazdy, szczególnie w Europie, po udziale w spaghetti westernie „Pewnego razu na Dzikim Zachodzie” z 1968 roku. Jego występy w filmach takich jak „Parszywa dwunastka” (1967) czy „Bitwa o Ardeny” (1965) ugruntowały jego pozycję jako aktora filmowego i telewizyjnego. Jednak prawdziwy przełom i definicja jego ekranowego wizerunku nastąpiły w 1974 roku wraz z premierą filmu „Życzenie śmierci” (Death Wish). W roli Paula Kerseya, architekta szukającego zemsty, Bronson stworzył postać, która stała się ikoną kina akcji. Film ten odniósł ogromny sukces, a Bronson zaczął inkasować stawki rzędu 1 miliona dolarów za film, stając się najlepiej opłacanym aktorem na świecie w połowie lat 70.

Dalsze sukcesy i uznanie

Po sukcesie „Życzenia śmierci”, Charles Bronson kontynuował karierę w kinie akcji, grając w licznych sequelach i filmach o podobnej tematyce. Jego zdolność do wcielania się w postacie twardzieli, które wymierzają sprawiedliwość, przyniosła mu rzesze fanów na całym świecie. Warto jednak zaznaczyć, że jego talent nie ograniczał się wyłącznie do kina akcji. W 1991 roku zagrał w dramacie „The Indian Runner” w reżyserii Seana Penna, gdzie otrzymał pozytywne recenzje za odejście od swojego typowego emploi. Mimo że był kojarzony głównie z kinem gatunkowym, jego nominacja do nagrody Emmy za rolę drugoplanową w serialu „General Electric Theater” świadczy o wszechstronności jego talentu.

Tabela: Kluczowe daty w życiu i karierze Charlesa Bronsona

Charles Bronson, aktor o niezwykłej charyzmie i niezapomnianej prezencji, pozostawił trwały ślad w historii kina. Jego droga od skrajnego ubóstwa do statusu międzynarodowej gwiazdy jest inspirującym przykładem tego, jak determinacja i talent mogą przezwyciężyć wszelkie przeciwności losu. Ikona kina akcji, znany z ról twardzieli, potrafił również pokazać szersze spektrum swoich umiejętności aktorskich, zdobywając uznanie krytyków i sympatię widzów na całym świecie. Jego życie i kariera stanowią fascynujący rozdział w historii Hollywood.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_Bronson