Alechin Aleksander: Czwarty mistrz świata w szachach

7

Aleksander Aleksandrowicz Alechin, urodzony 31 października 1892 roku, był jednym z najwybitniejszych szachistów w historii, którego nazwisko stało się synonimem geniuszu i dramatyzmu na szachownicy. Na dzień dzisiejszy, nie posiadając dokładnej daty publikacji, nie można precyzyjnie określić jego aktualnego wieku, jednak jego życie i kariera wywarły niezatarty wpływ na świat szachów. W wieku 35 lat, w 1927 roku, zdobył tytuł Mistrza Świata w Szachach, pokonując legendarnego José Raúla Capablankę, co stanowiło jedno z największych zaskoczeń w historii tej gry. Jego niezwykła historia, splatająca się z burzliwymi wydarzeniami politycznymi XX wieku, wciąż fascynuje i inspiruje miłośników szachów oraz historii.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Urodzony 31 października 1892 roku.
• Żona/Mąż: Annelise Rüegg (od 1921).
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Arcymistrz szachowy, prawnik.
• Główne osiągnięcie: Mistrz Świata w Szachach (1927-1935, 1937-1946).

Podstawowe informacje o Aleksandrze Alechinie

Aleksander Aleksandrowicz Alechin przyszedł na świat 31 października 1892 roku w Moskwie, w zamożnej rodzinie o arystokratycznych korzeniach. Jego ojciec, Aleksander Iwanowicz Alechin, pełnił funkcję radcy stanu w Dumie, a matka, Anisja Iwanowna Alechina, wywodziła się z rodziny majętnych przemysłowców. Luksusowe warunki życia rodziny z pewnością sprzyjały wczesnemu rozwojowi jego talentu szachowego.

Choć urodził się jako obywatel carskiej Rosji, burzliwe wydarzenia rewolucji październikowej i wojny domowej zmusiły go do emigracji. W 1921 roku Aleksander Alechin opuścił Rosję Radziecką, znajdując nowy dom we Francji. Od 1925 roku reprezentował ten kraj na arenie międzynarodowej. Warto podkreślić, że po przeprowadzce do Petersburga w 1911 roku, rozpoczął naukę w Cesarskiej Szkole Prawa. Później, w latach 20., kontynuował studia prawnicze na paryskiej Sorbonie, uzyskując tytuł doktora, co sprawiło, że często był nazywany „dr Alechinem”.

Warto wiedzieć: Aleksander Alechin jest jedynym w historii mistrzem świata w szachach, który zmarł, piastując to zaszczytne stanowisko. Opuścił ten świat 24 marca 1946 roku w Estoril w Portugalii, w wieku 53 lat. Okoliczności jego śmierci do dziś pozostają przedmiotem spekulacji, dodając aurę tajemniczości jego barwnej postaci.

Rodzina i życie prywatne Aleksandra Alechina

Życie osobiste Aleksandra Alechina było nierozerwalnie związane z jego karierą szachową i burzliwymi losami politycznymi. Kluczowym momentem, który umożliwił mu opuszczenie Rosji, było jego drugie małżeństwo. 15 marca 1921 roku poślubił Annelise Rüegg, szwajcarską dziennikarkę i delegatkę Kominternu, która była od niego trzynaście lat starsza. To właśnie to małżeństwo otworzyło mu drzwi do emigracji i dalszego rozwoju kariery szachowej na Zachodzie.

Kariera szachowa Aleksandra Alechina

Droga Aleksandra Alechina na szczyt światowych szachów rozpoczęła się w bardzo młodym wieku. Swoją pierwszą zarejestrowaną partię rozegrał w wieku zaledwie 10 lat, w turnieju korespondencyjnym rozpoczętym 3 grudnia 1902 roku. Już w 1909 roku, mając 16 lat, odniósł swój pierwszy znaczący sukces, zwyciężając w Wszechrosyjskim Turnieju Amatorskim w Petersburgu. To zwycięstwo ugruntowało jego pozycję jako jednego z najmocniejszych graczy w Rosji i zapowiadało przyszłe wielkie osiągnięcia.

Według powszechnej opowieści, tytuł „arcymistrza szachowego” otrzymał formalnie od cara Mikołaja II. Miało to miejsce po zajęciu przez niego trzeciego miejsca w prestiżowym turnieju w Petersburgu w 1914 roku, gdzie ustąpił jedynie dwóm ówczesnym gigantom szachowym: Emanuelowi Laskerowi i José Raúlowi Capablance. Ten imponujący wynik był kolejnym dowodem jego niezwykłego talentu.

Największym triumfem w karierze Aleksandra Alechina było zdobycie Mistrzostwa Świata w Szachach w 1927 roku. W dramatycznym meczu rozegranym w Buenos Aires pokonał on José Raúla Capablankę, legendarnego mistrza, z którym wcześniej nigdy nie wygrał ani jednej partii. Wynik meczu +6−3=25 był ogromnym zaskoczeniem dla całego świata szachowego i oznaczał początek ery Alechina.

Jednak droga na szczyt nie była pozbawiona wyzwań. W 1935 roku Aleksander Alechin niespodziewanie stracił tytuł mistrza świata na rzecz Maxa Euwe. Mimo tej porażki, jego determinacja i siła woli pozwoliły mu na szybki powrót. Zdołał odzyskać tytuł w meczu rewanżowym w 1937 roku, co pokazało jego niezłomność w dążeniu do odzyskania prymatu. Przez pięć kolejnych lat reprezentował Francję na pierwszej szachownicy podczas Olimpiad Szachowych, zdobywając indywidualne nagrody w każdym występie, co świadczy o jego konsekwentnej sile i zaangażowaniu.

Osiągnięcia i nagrody Aleksandra Alechina

Aleksander Alechin zapisał się w historii szachów nie tylko jako mistrz świata, ale także jako pionier i rekordzista w nietypowych formach gry. Wielokrotnie bił rekordy świata w grze symultanicznej „na ślepo”, czyli bez patrzenia na szachownicę. W 1924 roku w Nowym Jorku zmierzył się jednocześnie z 26 przeciwnikami, a rok później w Paryżu poprawił ten wynik, grając z 28 graczami. Te wyczyny świadczą o jego niezwykłej pamięci i koncentracji.

Lata 30. XX wieku były okresem absolutnej dominacji Aleksandra Alechina w światowych turniejach. Wygrywał najważniejsze zawody z ogromną przewagą nad konkurencją. Jego wkład w teorię szachów jest również nieoceniony. Jest uznawany za wybitnego teoretyka, a jego nazwiskiem nazwano popularną „Obronę Alechina” (charakteryzującą się posunięciami 1.e4 Sf6). Sam wprowadził liczne innowacje w wielu innych wariantach debiutowych.

Kluczowe osiągnięcia kariery szachowej

• Zwycięstwo w Wszechrosyjskim Turnieju Amatorskim w Petersburgu (1909).
• Zdobycie tytułu Mistrza Świata w Szachach (1927).
• Odzyskanie tytułu Mistrza Świata (1937).
• Rekordy w grze symultanicznej „na ślepo” (m.in. 26 graczy w 1924, 28 graczy w 1925).
• Pięciokrotna reprezentacja Francji na pierwszej szachownicy podczas Olimpiad Szachowych.

Wojna i zmagania prawne Aleksandra Alechina

Wybuch I wojny światowej zastał Aleksandra Alechina w niekorzystnym momencie. Podczas turnieju w Mannheim, jako obywatel wrogiego państwa (Imperium Rosyjskiego), został internowany wraz z innymi rosyjskimi graczami w Rastatt. Okres wojny był dla niego trudny, choć znalazł też sposób na pomoc innym. Latem 1916 roku służył w Związku Miast, rosyjskim odpowiedniku Czerwonego Krzyża, niosąc pomoc rannym na froncie austriackim.

Szczególnie dramatyczny okazał się okres wojny domowej w Rosji. W 1919 roku w Odessie został oskarżony o powiązania z kontrwywiadem Białych. Został osadzony w celi śmierci przez odeską Czekę, a na Zachodzie pojawiły się nawet plotki o jego zamordowaniu. Cudem uniknął śmierci, a te wydarzenia z pewnością odcisnęły piętno na jego dalszym życiu i decyzjach emigracyjnych.

Kontrowersje i skandale związane z Aleksandrem Alechinem

Kariera i życie Aleksandra Alechina nie były pozbawione kontrowersji. Podczas II wojny światowej brał udział w turniejach organizowanych przez III Rzeszę w Generalnym Gubernatorstwie i innych okupowanych krajach. Ta decyzja wywołała wiele pytań i spekulacji dotyczących jego relacji z nazistami. W 1941 roku w „Pariser Zeitung” ukazała się seria artykułów pod jego nazwiskiem pt. „Szachy żydowskie i aryjskie”, które zawierały treści antysemickie. Po wojnie Alechin próbował się jednak wypierać autorstwa tych tekstów, co dodaje kolejny wątek do tej mrocznej historii.

Inną kwestią budzącą kontrowersje były wieloletnie negocjacje w sprawie rewanżu z Capablancą. Rozmowy te kończyły się fiaskiem, ponieważ Alechin twardo domagał się od rywala zebrania 10 000 dolarów w złocie, co było kwotą zaporową. Ponadto, był on oskarżany przez niektórych krytyków o publikowanie w swoich książkach wersji partii, które w rzeczywistości nie miały miejsca lub zostały przez niego upiększone post factum. Te zarzuty, choć trudne do zweryfikowania, rzucają cień na jego późniejsze publikacje.

Ważne wydarzenia i kontrowersje

• Internowanie w Niemczech podczas I wojny światowej (1914).
• Wyrok śmierci w Odessie podczas wojny domowej w Rosji (1919).
• Udział w turniejach organizowanych przez III Rzeszę podczas II wojny światowej.
• Publikacja antysemickich artykułów w „Pariser Zeitung” (1941).

Ciekawostki z życia Aleksandra Alechina

Aleksander Alechin był postacią wszechstronną, a jego życie obfitowało w niecodzienne epizody. Przez krótki czas, w latach 1920–1921, pracował jako tłumacz dla Kominternu (Międzynarodówki Komunistycznej), co stanowi ciekawy kontrast z jego późniejszym życiem emigranta. Jego styl gry był legendarny – słynął z niezwykle agresywnego, wyobraźniowego stylu atakującego, który doskonale łączył z perfekcyjną techniką pozycyjną. Ta kombinacja czyniła go niezwykle niebezpiecznym rywalem.

W chwili śmierci w 1946 roku, Aleksander Alechin wciąż pozostawał aktywnym graczem i uczestnikiem dyskusji o przyszłości szachów. Trwały zaawansowane rozmowy w sprawie zorganizowania meczu o mistrzostwo świata z radzieckim arcymistrzem Michaiłem Botwinnikiem. Niestety, jego niespodziewane odejście przerwało te plany i pozostawiło świat szachów w żałobie.

Styl gry i wkład teoretyczny

• Styl gry: niezwykle agresywny, wyobraźniowy styl atakujący połączony z perfekcyjną techniką pozycyjną.
• Wkład teoretyczny: nazwanie „Obrony Alechina” (1.e4 Sf6), wprowadzenie licznych innowacji w wariantach debiutowych.

Chronologia kluczowych wydarzeń

Aleksander Alechin pozostaje postacią historyczną, której życie i kariera szachowa były pełne niezwykłych osiągnięć, ale także burzliwych wydarzeń i kontrowersji. Jego dziedzictwo jako niepokonanego mistrza świata i innowatora w teorii szachów jest niepodważalne, choć pewne aspekty jego życia nadal budzą dyskusje.

Niezależnie od złożoności jego postaci, Aleksander Alechin udowodnił, że determinacja i nieustępliwość mogą prowadzić do osiągnięcia szczytu, nawet w obliczu największych trudności, pozostawiając trwały ślad w historii szachów.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Alekhine